Het is niet ongebruikelijk dat we op een mooie zomerdag lekker op het terras, op het strand of gewoon in de tuin een glaasje zitten te drinken als plots een van de aanwezigen in een vloek en een zucht (soms letterlijk) onverwachts door een wesp wordt gestoken. De gevolgen van zo’n wespensteek variëren echter van een branderig gevoel tot ernstige (ongebruikelijke) reacties.

Vespula vulgaris, oftewel de "gewone wesp". Hier is de koningin te zien die aan het nest werkt.

Er doemen de laatste tijd weer steeds meer komkommer-artikelen op over “ongewoon aggressieve” wespen. Of dit al dan niet waar is, dat laat ik aan de ervaringen van de persoon zelf over, daar zal ik verders geen woorden aan vuil maken. Wat ik er wel over kwijt wil is dat wij bij de Vrijwillige Bloemendaalse Reddingsbrigade aanzienlijk meer mensen hebben behandeld met wespensteken dan andere jaren. Ook blijkt dat veel mensen niet weten hoe ze (relatief eenvoudig) de behandeling kunnen uitvoeren, zowel bij zichzelf als bij anderen.

Allereerst is het belangrijk te weten hoe een wesp er uitziet, dit helpt om eventueel de dader te identificeren. Er zijn twéé belangrijke wespenfamilies die met name bekend staan om hun steken, en die zal ik dan ook even kort aan u voorstellen.

Even voorstellen

De allereerste is de “gewone” huis-tuin-en-onder-een-stuik-in-de-tuin wesp, de Papierwesp (61 soorten vallen hier onder, maar die laat ik voor het gemak maar even voor wat ze zijn). Typische kenmerken van deze wesp zijn:

• 17-20mm lang.
• stereotiep zwart/geel gekleurd.
• het bovenlichaam en onderlichaam zijn door een heel dun element (wespentaille) aan elkaar bevestigd.
• overbekend laag gezoem.
• voorkeur voor zoete etenswaren.

Deze soort is aanzienlijk groter, de Fransen noemen dit type “frelon”, de Nederlandse naam is echter “Hoornaar“. Dit type wesp heeft als kenmerken:

De Hoornaar, groter dan de gewone wesp, maar minder agressief...

• 18-35mm lang.
• rood-achtig borststuk.
• zwart-geel gekleurd, doch kan er (met name in het bovenlijf) ook rood of bruin in voorkomen.
• fel geluid (t.o.v. andere wespen).
• voorkeur voor “hartige” etenswaren.
• Minder aggressief, maar zeer defensief.

Dat de Hoornaar aanzienlijk (tot wel 3x) zo groot is als de gewone wesp, dat moge duidelijk zijn. De hoornaar is echter een stuk minder agressief bij het zoeken naar nestmateriaal en voedsel. Als het echter op het verdedigen van het nest aankomt, dan zijn deze wespen, in tegenstelling tot de gewone wesp, aanzienlijk agressiever. Deze beide aanverwanten zijn dan ook verantwoordelijk voor ± 90% van alle wespensteken die zich bij de EHBO melden.

Eerste Hulp

1. Het allerbelangrijkste is het geruststellen van het slachtoffer, niet alleen maakt dit de persoon makkelijker aanspreekbaar, maar het gif verspreid zich op die manier langzamer door het lichaam. Het hart klopt immers langzamer in relatieve rust dan wanneer een slachtoffer in paniek is. Belangrijk om te weten is of het slachtoffer reeds eerder door een wesp is gestoken en of hij/zij allergisch is voor een wespensteek.
2. Zorg dat het allereerste wat u doet is controleren of de angel, en eventueel aangehechte wesp, verwijderd. Controleer of de wesp dood is, en of de angel in zijn geheel uit de wond is. Een enkele keer blijft er nog wel eens een (deel van een) angel in de wond hangen. Ook hier is voorzichtigheid geboden. Een angel is nogal fragiel, en het is natuurlijk niet de bedoeling dat u het nog in de angel aanwezige gif met een pincet de wond in drukt. Probeer de angel, met behulp van pincet, doormiddel van een vloeiende beweging uit de wond te krijgen, waarbij het belangrijk is dat u de angel zo dicht mogelijk bij de wond vastpakt.
3. Het beste is nu om zo snel mogelijk het gif uit de wond te halen. Dit kan door gebruik van de Aspivenin (insectenbeten uitzuig-pomp, speciaal voor de consumentenmarkt) of als deze niet bij de hand is door het uitzuigen van de wond. Laat, voor zover mogelijk, het slachtoffer zelf zuigen, en het gif en speeksel uitspugen op een daartoe aangewezen plek. Slik het gif in géén geval door, daar het gif dan alsnog in het lichaam wordt opgenomen.
4. Als de wond in uw bevinding voldoende is uitgezogen, kunt u het beste een cold-pak of ijs op de wond leggen. Let hierbij ook weer op dat u ijs of een cold-pack nooit direct op de wond mag leggen, maar wikkel deze in een handdoek. Een plastic zakje met ijs voldoet hier dus niet aan, ook hier moet een handdoek of theedoek omheen. Het koelen heeft ook weer een tweeledig effect; het gaat de pijn tegen door verkoeling, en het gaat een eventuele zwelling tegen.
5. Indien het slachtoffer allergisch is of een allergische reactie begint te vertonen is het verstandig een (huis)arts of verpleegkundige te raadplegen. Sommige mensen die bekend zijn met allergie voor wespensteken hebben vaak zelf antihistamine bij zich. Twijfel niet om hier naar te vragen en eventueel in te laten nemen. Hoe eerder dit wordt ingenomen, des te minder de eventuele neveneffecten. Bekende merken antihistamine zijn Tavegil, Xizal, Promethazine (Phenergan), Hydroxyzine (Atarax) of Alimemazine (Vallergan).
6. Houd het slachtoffer een klein halfuur tot drie kwartier in het zicht. Ook al is er geen allergie bekend is het toch maar beter om zeker te zijn dat er geen onverwachte complicaties optreden. De ervaring leert dat het vaak moeilijk te zien is of er een allergische reactie optreed als het slachtoffer “slechts” 10 minuten in uw nabijheid heeft verkeerd. Er is hier echter geen concrete richtlijn voor, dit laatste geldt als een advies.
7. De wond mag, indien deze niet meer door een arts hoeft te worden gezien, eventueel worden behandeld met after-bite of een ander middel dat de eventuele jeuk doet afnemen.
8. Zoals bij iedere andere open wond van dit formaat geldt: Aan de open lucht geneest het sneller dan afgedekt. Het aanbrengen van een pleister is dus (afhankelijk van de situatie) optioneel.

Ik ben hierbij uiteraard verplicht te melden dat het bovenstaande louter van educatieve aard is, en dat u hier geen rechten aan kunt of mag ontlenen. Iedere situatie vraagt om zijn eigen aanpak en kunde, en is afhankelijk van het slachtoffer en de behandelaar.

Ik hoop echter dat u hier uw voordeel mee doet en dat ik weer een nuttige toevoeging aan mijn Blog heb geschreven. Eventuele ervaringen, opmerkingen en/of vragen mag u altijd achterlaten als commentaar, of stuur een mailtje.

Over deze auteur:  Bjorn V (a.k.a. Generaal Joubert, Gen, Generaal, BigB, BigB*GEKO) is al bijna 15 jaar actief op en rond het Internet. Begonnen met programmeren op zijn 14e in BASIC en later in HTML. Vandaag de dag programmeert en schijft hij in diverse programmeertalen, merendeel voor het web. Webdesign en Webprogrammeren zijn zijn meest geliefde hobbies alsmede het bij tijd en wijlen vertoeven in SecondLife™. Hij is werkzaam in het onderwijs, om precies te zijn bij het Nova College te Beverwijk, en wordt door zijn collega's gewaardeerd voor zijn kennis van de IT en zijn toepassingen. Als beheerder van het OSLO / OLC (Open LeerCentrum) ondersteunt hij collega's en leerlingen bij het uitvoeren van hun werkzaamheden. Sinds vorig jaar is ook Streaming Media in zijn pakket terecht gekomen, en maakt hij regelmatig (kleine) filmpjes of bewerkingen van bestaand materiaal voor zowel intern gebruik alsook voor het Internet. Zijn brede interessespectrum maakt dat hij regelmatig artikelen plaatst over allerhande onderwerpen, maar voornamelijk over en rond internet gerelateerde onderwerpen.

Helaas, Reacties gesloten.